04

Dit artikel hoort bij: Code Geel, 1-2017

Bestuurdersconferentie Tegenkracht

Een luchtfoto van het Binnenhof, de Hofvijver en de directe omgeving

De overheid staat voor een grote uitdaging als het gaat om tegengaan van ondermijnende criminaliteit. De Toekomstagenda Ondermijning geeft richting aan de aanpak in de komende jaren. Belangrijke stappen hierin zijn het verbreden van het maatschappelijk draagvlak, het vergroten van de slagkracht van de overheid en het opwerpen van barrières voor criminele markten. Maar hoe zet je nu de stap van uitdaging naar actie? Om hier een start mee te maken organiseerde het Landelijk Platform Geïntegreerde aanpak Ondermijnende Criminaliteit op 28 juni de bestuurdersconferentie Tegenkracht. Een impressie van deze dag.

Naar boven

“Een slimmere overheid”

Citydeal

Video: zicht op ondermijning

Zo luidt het hoofddoel van de City Deal ‘Zicht op Ondermijning’ die woensdag 28 juni is ondertekend op de Bestuurdersconferentie Tegenkracht. De gemeenten Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Tilburg en Utrecht, het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), de politie, het Openbaar Ministerie en de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Veiligheid en Justitie en Financiën/Belastingdienst gaan hun krachten bundelen om georganiseerde, ondermijnende criminaliteit tegen te gaan met behulp van data analyse.

Naar boven

Het loont

Stef Block

Minister van Veiligheid en Justitie Stef Blok opende de bestuurdersconferentie Tegenkracht met een positieve noot. “Ik heb op verschillende plekken in het land gezien dat het loont om jaar in jaar uit te trekken aan de aanpak van ondermijning. Samenwerken als één overheid tegen ondermijnende criminaliteit geeft resultaat, maar het zorgt er ook voor dat we meer zién. Tegelijkertijd zijn we door de ervaringen van de afgelopen jaren beter uitgerust om dit aan te pakken.” Het ministerie zal ook de komende jaren de aanpak van ondermijning ondersteunen door onder andere een financiële bijdrage te leveren aan de RIEC’s en het LIEC.

Stef Blok
Naar boven

“Learning by doing”

Taskforce

Dat was de afsluitende tip tijdens de deelsessie ‘Impulsen tegen ondermijning: een regionale aanpak ondermijning onder de loep’. De sessie werd gepresenteerd door Hans Boutellier, wetenschappelijk directeur van het Verwey Jonker Instituut, die samen met onderzoeker Jolijn Broekhuizen de Taskforce Brabant Zeeland in een onderzoek beschreef en evalueerde.

Het groeiende inzicht in de aard en omvang van de criminele ondermijning in Brabant en Zeeland maakte een krachtenbundeling noodzakelijk en urgent. De Taskforce is opgericht om de benodigde slagvaardige samenwerking tussen verschillende partijen te stimuleren, om zo ondermijnende criminaliteit tegen te gaan. Deze zette een zogenaamde ontwikkelaanpak in, waarbij het proces de inhoud creëert. De gedachte hierachter is om niet te ver door te blijven analyseren, maar om snel aan te pakken.

Uit het onderzoek en na een discussie in het publiek, bleek dat er nog verbetering te behalen is door verbindingen te maken met niet alleen de primaire samenwerkingspartners, maar ook met maatschappelijke organisaties. Verder is de verhouding tussen de strafrechtelijke en bestuurlijke aanpak ten behoeve van effectievere inzet op capaciteit nog niet optimaal. Wat een juiste verhouding is en welke brancheorganisaties betrokken moeten worden is bij iedere casus en elk fenomeen weer verschillend. Ook kwam uit de sessie naar voren dat het verstandig is om de belangen van de organisaties goed te formuleren, om beter op hun behoeftes in te kunnen spelen. Dit draagt bij aan de motivatie tot samenwerking. Hoewel vertrouwen goed is, is het soms ook noodzakelijk om een controlemiddel in te zetten, bijvoorbeeld door het afsluiten van een contract of convenant. Last but not least is het belangrijk om acties goed naar de samenleving te communiceren. Wanneer mensen bijvoorbeeld het gevoel hebben dat er niks met meldingen gebeurt, werkt dit averechts.

Taskforce
Naar boven

“Het gaat ons om de impact”

FIOD

Het is een zoektocht om een landelijke dienst zoals de FIOD te verbinden met de samenwerkingsverbanden in de regio’s, vertelde directeur FIOD Hans van der Vlist op de bestuurdersconferentie. Samen met teamleider Martine Suijkerbuijk en coördinator Paul van IJzendoorn vertelde hij over deze zoektocht, maar ook over de strategie en de successen. “Waar vroeger vooral politie, OM, bestuur en Belastingdienst aan tafel zaten, sluiten wij als FIOD steeds vaker aan. Dat is nieuw voor ons.” De 1400 werknemers tellende fiscale opsporingsdienst is dan ook vooral een lerende organisatie. “Onze mensen zijn professionals en we geven hen graag de ruimte. Fouten maken mag en we kijken bewust terug op onze acties. Dus niet alleen maar doorrennen.”

De strategie van de FIOD is vooral gericht op het effect en de impact van onderzoeken. Afpakken is daar een onderdeel van. “We willen niet alleen incidenten bestrijden, want als je alleen maar zaken oprolt, poppen ze ergens anders weer op. Daarom willen we vooral ook verbindingen leggen.”

FIOD
Naar boven

Miljardenbusiness

Pieter Tops

“Ondermijnende criminaliteit heeft een enorme aantrekkingskracht. Ook op mensen waar je het niet van verwacht”, vertelde hoogleraar Pieter Tops. “Het is een miljardenbusiness. Toch gaat het niet alleen om het geld. Het gaat ook om autonomie, je afzetten tegen de gevestigde samenleving.” Het begint al jong. Middelbare scholieren die moeten kiezen tussen een baantje als vakkenvuller of het knippen van henneptoppen. Met een middag toppen knippen verdien je meer dan met maanden vakken vullen. “We moeten een offensieve strategie inzetten: mobiliseren, verbinden, mensen verleiden om deel uit te maken van de ‘nette’ wereld. We moeten mensen in staat stellen om afstand te nemen van criminaliteit. Tegenkracht organiseren.”

Pieter Tops
Naar boven

Scherp beeld

Paneldiscussie

Wat is nu eigenlijk de toegevoegde waarde van de RIEC’s en het LIEC in de aanpak van ondermijning, vroeg dagvoorzitter Marijke Roskam aan hoofd LIEC Karel Schuurman. “Wij maken de problematiek inzichtelijk. We zorgen voor een zo scherp mogelijk beeld, waardoor concrete acties mogelijk zijn.” Hij toonde zich optimistisch over de aanpak van ondermijnende criminaliteit. “Ik zie ontzettend veel voorbeelden van een effectieve aanpak. Ik denk dat we een grote stap kunnen maken met de instrumenten die we hebben, zonder dat we tegen al teveel barrières oplopen.” Waarmee we nog veel kunnen winnen? “Vooral door de samenwerking uit te breiden met private partijen, zoals ondernemers.”

Paneldiscussie
Naar boven