Tekst Andrea Jansen
Foto Robin Utrecht

Coalities voor een brede maatschappelijke aanpak van ondermijning

Albert van Wijk

Politie en OM presteren in de aanpak van ondermijnende criminaliteit boven de targets. Maar is het genoeg, vroeg procureur-generaal Albert van Wijk zich af op de bestuurdersconferentie Tegenkracht. “Ja en nee”, beantwoordde hij zich eigen vraag. “We doen wat we kunnen in het strafrecht, maar de vraag is onbeperkt. Ondermijning is niet alleen op te lossen met strafrecht. Het vraagt om een brede bestrijding vanuit de hele overheid. En zelfs breder dan dat: we hebben de branches erbij nodig. Laten we de Toekomstagenda vooral zien als een actieagenda voor een brede maatschappelijke aanpak van ondermijning.”

Brede bestrijding vanuit de hele overheid en de branches

Lerende overheid

Burgemeester Peter Noordanus sloot zich aan bij de roep om een brede aanpak. Zijn gemeente, Tilburg, is momenteel bezig met het ontleden van de businessmodellen van criminelen. “We richten ons niet meer alleen op het oprollen van al die hennepzolders, we kijken veel meer naar de industrie erachter. We bouwen slag voor slag een barrièremodel op. Dat vraagt om het sluiten van maatschappelijke coalities, zoals met de BOVAG en met financiële instellingen. Maar het vraagt vooral ook om een lerende overheid. Dat is voor mij het grootste belang van de Toekomstagenda.”

De Toekomstagenda vraagt vooral om een lerende overheid
Toekomstagenda (PDF | 1,3 MB)

Vijf uitdagingen...

...voor een duurzame ontwikkeling en versterking van de aanpak van de georganiseerde, ondermijnende criminaliteit in Nederland.

  1. Verbreden van het maatschappelijk draagvlak.
  2. Wegnemen van ‘gelegenheid’ in de aanpak van criminele markten.
  3. Wegnemen van de maatschappelijke voedingsbodem waarin criminaliteit kan floreren.
  4. Vergroten van de slagkracht van de overheid door een integrale aanpak.
  5. Nog beter benutten van de mogelijkheden van technologie en mondialisering.

Bron: Toekomstagenda

Peter Noordanus

Van uitdagingen naar actie

  1. Ondermijningsbeeld als ‘kick-starter’
    Een goede integrale informatiepositie is een absolute voorwaarde voor een effectieve aanpak van ondermijnende criminaliteit. Integrale ondermijningsbeelden zijn de ‘kick-starters’ gebleken om een geïntegreerde regionale bestrijding op gang te brengen.
  2. Empower de beweging
    Op basis van integrale ondermijningsbeelden kunnen regionale actieprogramma’s worden gemaakt met concrete integrale inspanningen die richting en focus geven. De gezamenlijke aanpak is hierbij leidend.
  3. Bouw maatschappelijke coalities
    Wat zo vergroeid is met de samenleving kan niet zonder steun vanuit de samenleving worden bestreden. Samenwerken met burgers en bedrijven is een voorwaarde voor succes.
  4. Wees zichtbaar effectief
    Om steun te krijgen van burgers en private partijen is het belangrijk dat de aanpak succesvol is en dat er oog en oor is voor de omgeving. Daarvoor is zichtbaarheid, actiegerichtheid en een lange adem van de overheid van belang.
  5. Verbind de kennis van praktijk en wetenschap
    De aanpak van ondermijning vraagt vaak om een nét iets andere manier van kijken, denken en doen. Naast de uitvoerende diensten weten ook wetenschappers hoe je criminelen kunt treffen in hun vermogen, voorzieningen, invloed en netwerken. De praktijk, het onderwijs en de wetenschap moeten daarom intensiever gaan samenwerken.
  6. Zorg voor een adequaat juridisch instrumentarium
    Er is een brede wetgevingsagenda in ontwikkeling die voorziet in het up-to-date maken van dit instrumentarium.
  7. Benut de mogelijkheden van technologie en mondialisering
    Een betere inzet van technologie en internationale samenwerking kan het speelveld sneller, duurzamer en effectiever veranderen dan tot nu toe mogelijk was.

Bron: Toekomstagenda

“Ondermijning is niet alleen op te lossen met strafrecht. Het vraagt om een brede bestrijding vanuit de hele overheid. En zelfs breder dan dat: we hebben de branches erbij nodig.”